Η παραβολή του ασώτου… Και κάποιες σκεψεις για τον μεγαλό αδερφο, το καλο παιδι
——–
Ο μεγάλος αδερφός θύμωσε πολύ: “ωργίσθη δέ καί ουκ ήθελεν εισελθείν”. Τοσο, που δεν ηθελε να μπει στο γιορτινο τραπεζι. Γιατί άραγε; Αυτος δεν είναι που παραπονιόταν ότι “εμοί ουδέποτε έδωκας έριφον ίνα μετά τών φίλων μου ευφρανθώ”; Ευκαιρια , αν μη τι άλλο, για γλεντι και ευφροσυνη! Αν μη τι άλλο, το παράπονό του εκφράζει κάποια στέρηση. Του λειπει το να ευφρανθεί. Κι όμως! Αντι να μπει στο γλέντι και να πιάσει το κρασί και τα φαγητα…. Οργίζεται! Πολύ!

Και μάλιστα εκτοξεύει την κατηγορια: “ο καταφαγών σου τόν βίον μετά πορνών”. Εκει είναι το παράπονό του. Ο αδερφός καλοπέρασε “μετα πορνών”. Εφαγε τα λεφτά! Με ομορφες γυναικες! Ενώ ο μεγάλος αδερφός, καθόταν σώφρων στο σπίτι, ουτε με πόρνες γλένταγε ούτε σπατάλες έκανε.

Η οργισμένη αντίδρασή του μπορεί να ερμηνευτεί και ώς φθονος. Ο ιδιος, “είπε τώ πατρί ιδού τοσαύτα έτη δουλεύω σοι καί ουδέποτε εντολήν σου παρήλθον”. Σα να λεει “ειμαι καλό παιδι”! Και αμέσως μετα, “εμοί ουδέποτε έδωκας έριφον ίνα μετά τών φίλων μου ευφρανθώ”. Λιγο πολύ, εγκλωβισμένος στο ρόλο του καλού παιδιού, παραπονιέται τώρα ότι δεν απήλαυσε, ότι δεν ευφράνθηκε! Ανάμενε κάποια μισθαποδοσια για το ρολο του “καλου παιδιου”. Υπάκουε, ασκήτευε Αλλά με ιδιοτελή σκοπό, τη ματαιοδοξία, την κενοδοξία.

Αξίζει να αναρωτηθούμε: Υπήρχε περίπτωση ο καλος αυτος πατέρας, να αρνηθεί στο πιστο και υπάκουο παιδί του, ένα κατσικάκι να χαρει με τους φίλους του; Ασφαλώς όχι. Ο μεγάλος γιος κατά πασα πιθανότητα ουδεποτε ζητησε αυτό το κατσικακι. Εγκλωβισμένος στο ρολο του καλου, υπακουου παιδιου, που είναι και ασκητικο μαλιστα και δεν καλοπερναει, σκοπευε ως φαίνεται να μονοπωλησει την αγαπη του πατερα, να εχει το θαυμασμό των υπηρετών για τη σωφροσύνη του. Ειχε στόχους ματαιόδοξους! Αλλά ξαφνικά, ο κόσμος του γκρεμίζεται! Ο πατέρας φλέγεται από αγάπη για τον άσωτο γιο, δεν τον απαξιώνει, τον αποκαθιστά, και μάλιστα μπροστά στα μάτια και των υπηρετών! Η ελπιδα του μεγάλου γιου για μονοπώλιο της αγαπης του πατερα και του θαυμασμού των υπηρετων, γκρεμίζεται.

Τουτη η καταρρευση είναι κατάρρευση της ματαιοδοξίας. Φανερώνει ότι η υπακοη και η ασκητικότητα (δε ζηταγε το… κατσικακι για να γλεντήσει με τους φιλους του, δε γλενταγε, δεν καλοπέρναγε, ηταν αυτόκλητος ασκητής) γινοταν με ιδιοτελείς σκοπούς, την υπεροχή (στην αγαπη του πατερα), τη ματαιοδοξία.

Η οργισμένη του αντίδραση είναι σα να λεει “τζάμπα στερήθηκα λοιπον; Δεν εγινα ο αγαπημένος του γιος, δε διέγραψε τον άλλον από γιο του. Α, και τι απήλαυσα λοιπον; Ενώ ο άλλος… Πέρναγε μια χαρα με τα κορίτσια, ξοδεύοντας τα λεφτα μας”. Αυτό είναι το κακο με την ασκηση που γινεται από υπερηφανια και εγωϊσμο. Τελικα, λογιζεται εντος μας ως στερηση. Ως απωθημενα απολαυσεων... Θυσιαζουμε τις επίγειες απολαυσεις προκειμένου να απολαυσουμε το ειδωλο μας, το “καλο παιδι”, τον “αγιο”. Αλλα…. Το ειδωλο γκρεμιζεται. Ο πατερας δε μας αγαπαει περισσότερο από τον αμαρτωλο αδερφο μας. Δε τον απορρίπτει! Και τοτε οργιζομαστε, λεμε “εις ματην οι στερήσεις”. Και σιγοβραζει εντος μας ο φθονος για τον ασωτο, που αν μη τι άλλο ξερει να καλοπερνάει. Εξωτερικά, ο “καλος” γιος, είναι ασκητής, υπάκουος, ενώ εσωτερικά είναι στερημένος, θυμώδης, υπερήφανος, ματαιοδοξος, φθονερός… ο “καλός” γιος είναι ενας ευσεβιστής που παίζει το ρολο του “καλου παιδιου”, είναι ενας εκούσια στερημένος ματαιόδοξος εγωϊστης, του οποίου η ανατρεπτική αγάπη του πατερα προς τον ασωτο αδερφο, αποκάλυψε την πνευματική του γύμνια και ασχήμια.

Για αυτό έλεγε κάποιος Άγιος ότι η κόλαση είναι γεμάτη μοναχούς παρθένους…

Όσοι από μας δε μπορούμε την πολλή άσκηση ας ακολουθήσουμε τη μέση οδό, γιατί και αυτή είναι Σωτήρια … μπορούμε σε ένα βαθμό να απολαύσουμε πολλά πράγματα σε αυτή τη ζωή χωρίς να αμαρτάνουμε. Είναι παγίδα ο ρόλος του “καλου παιδιου”, αν υπάρχει κρυφη ματαιοδοξια. Αν δε γίνεται η άσκηση απλά και ταπεινά, ώστε η στέρηση να ευλογείται και να γίνεται χαρά και πληρότητα. Όμως, ο εγωϊσμός δεν ευλογείται, και η στέρηση με εγωϊστικά κίνητρα, δεν αναπληρώνεται πνευματικά. O ευσεβιστής παραμένει και επίγεια στερημένος, και πνευματικά απαρηγόρητος.

Το κακό είναι να παριστάνουμε τους ασκητικούς και υπέρμετρα αυστηρούς, για λόγους ματαιοδοξίας, σαν ευσεβιστες Φαρισαίοι, και στο βάθος να λιώνουμε από ζήλια για αυτούς που καλοπερνάνε κατά κόσμον, να γεμίζουμε απωθημένα… Και να τους κατακρίνουμε.

Καλύτερα να επιδιδόμαστε στην κατά δύναμιν άσκηση. Δεν είναι κακό και να διασκεδάσεις, χωρις αμαρτίες, δεν είναι κακό και να θέλεις να χαρείς τις νόμιμες ηδονές του γάμου… εάν δεν κάνεις για ασκητικός καλόγερος. Καλύτερα να βαδίζουμε τη μεση οδο του Πιστου, με ταπεινό φρόνημα, παρά να επιδιδόμαστε σε υπέρμετρη άσκηση και στέρηση, συνοδευόμενη από ματαιοδοξία.